1) Zgromadzenie Ogólne (główny organ plenarny ONZ)
siedziba: Nowy Jork
skład: każde państwo członkowskie posiada od 1 do 5 przedstawicieli (ale tylko 1 głos)
obrady: system sesyjny (sesje zwyczajne i nadzwyczajne)
Kompetencje:
• omawianie wszystkich spraw jakimi zajmuje się ONZ,
• udzielanie zaleceń RB lub członkom organizacji,
• inicjacja badań w celu rozwijania prawa międzynarodowego oraz popierania i rozwijania współpracy międzynarodowej,
• przyjmowanie uchwał realizujących zadania statutowe,
• mianowanie SG na wniosek RB,
• wybór członków RGiS, Rady Powierniczej, niestałych członków RB, sędziów MTS,
• badanie i zatwierdzanie budżetu ONZ.
Procedury podejmowania uchwał:
a) sprawy ważne – większość 2/3 i głosujących (sprawy ważne wymienione zostały w art. 18 KNZ)
b) wprowadzenie poprawek do KNZ lub zwołanie konferencji rewizyjnej (większość 2/3 wszystkich członków ONZ)
c) wybór sędziów MTS – bezwzględna większość głosów
d) pozostałe sprawy – zwykła większość głosów
e) decyzje odformalizowane (konsensus).

W ramach Zgromadzenia Ogólnego funkcjonuje 7 Głównych Komisji, które stanowią forum dyskusji dla państw-członków ONZ na temat zagadnień pogrupowanych tematycznie:
• I – Polityczna i Bezpieczeństwa
• II – Gospodarcza i Finansowa
• III – Społeczna, Humanitarna i Kulturalna
• IV – Powiernictwa i Obszarów Niesamodzielnych
• V – Administracyjna i Budżetowa
• VI – Prawna
• VII – Specjalna Komisja Polityczna

Reklama w internecie

Organy pomocnicze ZO: stałe reprezentacje rządów, złożone z ekspertów, grupy robocze.

2) Rada Bezpieczeństwa (główny organ decyzyjny ONZ)
siedziba: Nowy Jork
skład: 5 stałych członków (USA, GB, Chiny, Rosja, Francja) oraz 10 członków niestałych (wybierani na 2 lata przez ZO z uwzględnieniem kryterium geograficznego; co rok wymiana połowy składu).

Obrady i procedura podejmowania decyzji
System obrad permanentnych
System głosowania:
• kwestie proceduralne oraz uchwała o zwołanie konferencji w celu rewizji KNZ (większość kwalifikowana – 9 głosów),
• kwestie szczególne – większość bezwzględna 8 głosów
• pozostałe sprawy – większość kwalifikowana + głosy ważone (zgoda stałych członków)
Decyzje RB są podejmowane we wspólnym imieniu wszystkich członków ONZ, a państwa członkowskie są zobligowane do wypełniania decyzji RB.
RB ponosi główną odpowiedzialność za zachowanie pokoju międzynarodowego i bezpieczeństwa. Kompetencje:
• możliwość badania każdego sporu i każdej sytuacji zagrażających pokojowi międzynarodowemu,
• wydawanie zaleceń w celu pokojowego załatwienia sporu,
• podejmowanie akcji prewencyjnej w razie zagrożenia pokoju, akcji represyjnej w razie naruszenia pokoju i aktów agresji,
• popieranie układów regionalnych w celu utrzymania pokoju,
• opracowanie planów ograniczenia zbrojeń,
• przyjmowanie nowych członków,
• zawieszanie członków,
• wykluczanie spośród państw członkowskich,
• powoływanie SG (zalecenie)
• zapewnienie skuteczności wykonywania wyroków MTS.
Sankcje dostępne RB:
a) sankcje niewojskowe:
• embargo gospodarcze,
• zupełne lub częściowe przerwanie komunikacji,
• zerwanie stosunków dyplomatycznych.
b) sankcje wojskowe (stosowane wyłącznie, gdy zawiodą inne środki):
• demonstracja siły,
• blokada,
• bezpośrednie użycie siły.

3) Rada Społeczno-Gospodarcza
siedziba: NY
skład: 54 przedstawicieli państw członkowskich wybieranych na 3 lata według kryterium geograficznego przez ZO; co roku wymiana 1/3 składu.
Procedura podejmowania uchwał: większość obecnych i głosujących

Zakres kompetencji:
• nadzór nad realizacją programów gospodarczych i społecznych,
• inicjacja badań w tych przedmiotach,
• przygotowywanie umów międzynarodowych i konferencji w tym zakresie,
• promocja ochrony PC,
• utrzymywanie stosunków z organizacjami wyspecjalizowanymi,
• współpraca z NGOs,
• świadczenie usług na rzecz państw członkowskich.

4) Rada Powiernicza – przez wiele lat Rada sprawowała nadzór nad terytoriami niesamodzielnymi, przygotowując je do niepodległości. Odegrała istotną rolę w procesie dekolonizacji państw Trzeciego Świata. Po ogłoszeniu w 1994 r. niepodległości przez ostatnie terytorium powiernicze, Republikę Palau – Rada zawiesiła działalność. W skład Rady Powierniczej wchodzili stali członkowie Rady Bezpieczeństwa.

5) MTS (organ sądowniczy ONZ)
siedziba: Haga
skład: 15 niezawisłych sędziów prezentujących wysoki poziom moralny i kwalifikacje do zajmowania najwyższych stanowisk sędziowskich lub uczeni prawa międzynarodowego; nie może być 2 obywateli tego samego państwa; reprezentują odmienne systemy prawne; wybierani na 9 lat przez ZO i RB; co 3 lata wymiana 1/3 składu.
Procedury: zazwyczaj orzeka w pełnym składzie, choć do większości spraw wystarcza 9 sędziów; MTS może orzekać w izbach (3 lub więcej sędziów); MTS orzeka w oparciu o umowy międzynarodowe, zwyczaj międzynarodowy, ogólne zasady prawa, orzeczenia sądowe i opinie wybitnych znawców prawa międzynarodowego (źródło pomocnicze); decyzja wiąże jedynie strony sporu i jedynie w zakresie konkretnej sprawy.
Kompetencje:
• rozstrzyganie sporów i skarg wnoszonych przez państwa; stronami sporów mogą być jedynie państwa członkowskie ONZ, państwa będące stroną statutu MTS lub inne na warunkach określonych przez RB,
• wydawanie opinii prawnych na zlecenie ZO i RB.

6) Sekretariat (organ administracyjny)
siedziba: NY, biura terenowe – Genewa, Wiedeń, Nairobi
skład: funkcjonariusze międzynarodowi niezależni od państw członkowskich

Sekretarz Generalny: wybierany przez ZO na zalecenie RB na 5-letnią kadencję; zadania:
• najwyższy funkcjonariusz administracyjny ONZ,
• składa ZO roczne sprawozdania z działalności ONZ,
• reprezentuje ONZ w stosunkach zewnętrznych,
• wypełnia rolę mediatora i kieruje akcjami pokojowymi i pomocą humanitarną
Personel ONZ: mianowany przez SG z zachowaniem kryterium geograficznego; bieżąca obsługa administracyjna, finansowa i prawna wszystkich organów.

Z ONZ związane są tzw. organizacje wyspecjalizowane, połączone z nią umowami międzynarodowymi. Realizują one zadania szczegółowe. Jest ich kilkanaście m. in. Międzynarodowa Organizacja Pracy, Organizacja do spraw Wyżywienia i Rolnictwa, Światowa Organizacja Zdrowia.

7 zasad funkcjonowania ONZ (art. 2 KNZ):
1) suwerenna równość wszystkich członków,
2) wykonywanie zobowiązań w dobrej wierze,
3) załatwianie sporów międzynarodowych przy pomocy pokojowych środków,
4) powstrzymanie się od groźby stosowania lub użycia siły
5) udzielenie ONZ wszelkiej pomocy,
6) państwa nie będące członkami ONZ mają stosować się do powyższych zasad w stopniu niezbędnym do utrzymania pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego,
7) zakaz wewnętrznej ingerencji.

Karta ONZ wyróżnia dwa rodzaje członkostwa. Do pierwszej grupy, czyli członków pierwotnych należą państwa, które uczestniczyły w konferencji założycielskiej oraz podpisały i ratyfikowały kartę ONZ
Nowi członkowie są przyjmowani przez Zgromadzenie Ogólne na zalecenie Rady Bezpieczeństwa. Państwa kandydujące na członków organizacji muszą spełniać określone warunki zapisane w Karcie NZ:
• miłować pokój
• przyjąć zobowiązania określone w Karcie NZ
• posiadać zdolność oraz być zdecydowanym do wykonania zadań zawartych w Karcie

Budżet ONZ jest finansowany ze składek członkowskich ustalonych procentowo na podstawie wskaźników ekonomicznych. Najwyższą składkę płacą USA (25 %) natomiast najniższą 88 państw słabo rozwiniętych (LDC).
Karta Narodów Zjednoczonych określa cele organizacji w art. 1. Podstawowym celem ONZ jest zapewnienie trwałego pokoju i bezpieczeństwa drogą stosowania skutecznych środków zbiorowych dla zapobieżenia zagrożeniom pokoju i ich usuwania, tłumienie aktów agresji oraz przez załatwianie sporów zagrażających bezpieczeństwu międzynarodowemu zgodnie z zasadami sprawiedliwości i prawa międzynarodowego.
ONZ rozwija działalność prewencyjna za pomocą misji i operacji pokojowych. ONZ działa również na polu rozbrojenia. Rozwijane są również przyjazne stosunki między państwami, ponieważ współpraca polityczna służy umacnianiu pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego.
Organizacja stawia sobie również za cel popieranie rozwoju współpracy międzynarodowej w dziedzinie gospodarczej społecznej, kulturalnej i humanitarnej. Cele te są realizowane poprzez wspieranie państw słabo rozwiniętych i tych rozwijających się. Pod auspicjami ONZ prowadzone są badania oraz przygotowywane długofalowe programy pomocy. Programy te wyrażają wspólne stanowisko państw członkowskich na temat zwalczania zjawisk społecznie niepożądanych tj. (bezrobocie, niedożywienie, choroby, zanieczyszczenie środowiska), stanowiąc propozycję ich rozwiązania. Najczęściej obejmują one przekazywanie wiedzy, technologii, materiałów, wysyłanie i kształcenie specjalistów krajowych. Pomoc organizują agencje NZ tj. biura, programy, fundusze, należą do nich UNDP, UNEP, UNICEF, WFP.
Jednym z podstawowych celów NZ jest ochrona praw człowieka. W tym celu prowadzone są:
➢ prace normotwórcze – przygotowywanie umów dotyczących ochrony praw człowieka
➢ działania kontrolne i obserwacyjne

Reklamy