Do katalogu źródeł prawa międzynarodowego (poza wymienionymi w art. 38 Statutu MTS) można też włączyć akty jednostronne.
Cechy aktu jednostronnego jako źródła prawa międzynarodowego:
1. dokonany został przez kompetentny organ prawny (odpowiedzialny za politykę międzynarodową)
2. oświadczenie woli stanowiące element aktu jednostronnego jest wolne od wad oświadczenia woli (błąd, przymus)
3. w sposób jednoznaczny wskazuje na wolę państwa w zakresie wywołania określonych skutków prawnych (kontekst)
4. jest złożony publicznie
5. ma ostateczny i bezwarunkowy charakter
6. zobowiązanie wyrażone jest w sposób wyraźny, precyzyjny.

Akty jednostronny dzielą się na:
a) akty jednostronne w ścisłym znaczeniu (sensu stricto) – są to akty stanowiące przejaw samodzielnej, niezależnej woli jednego państwa,

b) akty jednostronne w szerszym znaczeniu (sensu largo) – są to akty powiązane z pewnymi innymi normami prawa międzynarodowego lub aktami prawnomiędzynarodowymi:
•    akty o charakterze obligatoryjnym (wywołują skutki prawne, są wymagane w świetle np. postanowień umowy)
•    akty o charakterze fakultatywnym (mogą być składane przez państwa ale nie jest to związane z obowiązkiem o charakterze prawnym, np. deklaracje o przyjęciu kompetencji MTS)
•    akty o charakterze mieszanym (wiążą się z atrybutem suwerenności państwowej, są ogólnie określone np. w zobowiązaniach międzynarodowych ale sposób wykonania tego rodzaju zobowiązań zależy od państwa, np. uregulowania dotyczące szerokości morza terytorialnego lub dotyczące obywatelstwa).

Do aktów jednostronnych sensu stricto należą:
a) uznanie – jest to stwierdzenie przez państwo, że przedmiot uznania istnieje i powinien być traktowany w płaszczyźnie prawa międzynarodowego, np. uznanie nowego państwa, uznanie rządu jako reprezentanta państwa (w przypadku utworzenia rządu w drodze niekonstytucyjnej), uznanie ruchu narodowowyzwoleńczego, uznanie za powstańców lub za stronę wojującą (w wojnie domowej), uznanie praw państwa do określonego terytorium;

Reklama w internecie

b) protest – jest to stwierdzenie przez państwo, że określona czynność lub stan rzeczy są niezgodne z prawem międzynarodowym. Akt protestu pozwala uniknąć skutków prawnych płynących z ukształtowania się niekorzystnej dla państwa praktyki, która mogłaby prowadzić do wytworzenia się prawa zwyczajowego.

c) przyrzeczenie (gwarancja) – jest aktem, poprzez który państwo zobowiązuje się samo wobec innych podmiotów do postępowania w pewien określony sposób, przyrzeczenie nie jest odpowiedzią na żądania innych państw, jest źródłem jednostronnych zobowiązań, rodzi w następstwie ich sformułowania prawa na rzecz państw trzecich;
d) zrzeczenie się – jest to akt, w którym państwo rezygnuje z pewnych praw;

e) notyfikacja – jest to akt polegający na oficjalnym pisemnym powiadomieniu drugiego podmiotu prawa międzynarodowego o pewnym wydarzeniu, z którym prawo to łączy określone skutki prawne.

Przykłady aktów jednostronnych:
•    Depesza do szefów mocarstw notyfikująca powstanie Państwa Polskiego z 16 listopada 1918r.
•    Nota rządu ZSRR z 17.09.1939r.

Advertisements