Etapy kształtowania się ius contra bellum – prawa zakazującego prowadzenia wojny:

  1. Konwencja haska (II) z 1907r. w sprawie ograniczenia użycia siły celem ściągania długów zawarowanych umową (tzw. Konwencja Drago-Portera)
  2. Tzw. Traktaty Bryana– dwustronne porozumienia zawierane przez USA od 1913r.
    1. Pakt Ligi Narodów (1919)
    2. Pakt Brianda-Kelloga (1928)
    3. Karta Narodów Zjednoczonych (1945)

 

Analiza KNZ:

  • Zakaz wyłącznie użycia siły zbrojnej
  • Przymus lub groźba o innym charakterze (np. ekonomicznym) nie jest zabroniona przez art. 2 ust. 4 KNZ
  • Ochronie przed groźbą lub użyciem siły podlegają wszystkie państwa, niezależnie od tego, czy są stronami KNZ
  • Zakaz dotyczy stosunków między państwami

Wyjątki wskazane w KNZ:

  1. użycie siły zbrojnej przeciwko byłym państwom nieprzyjacielskim (art. 107 Karty) – znaczenie historyczne
  2. użycie siły zbrojnej na podstawie upoważnienia RB ONZ (art. 42 KNZ)
  3. użycie siły w samoobronie (art. 51 KNZ)

Prawo do samoobrony:

  • zastosowane środki muszą być niezbędne i konieczne dla powstrzymania zbrojnego ataku, proporcjonalne i podjęte niezwłocznie
  • charakter indywidualny lub zbiorowy
  • zawiadomienie RB ONZ
  • wyłącznie w przypadku zbrojnej napaści (której KNZ nie definiuje)
  • kontrowersje wokół dopuszczalności samoobrony wyprzedzającej:

v samoobrona wyprzedzająca jest dopuszczalna, o ile łącznie spełnione są następujące warunki: państwu zagraża bezpośrednio atak zbrojny na wielką skalę; istnienie tego niebezpieczeństwa jest udowodnione ponad wszelką wątpliwość; niebezpieczeństwu nie można inaczej zapobiec, jak tylko przez użycie siły;

v samoobrona wyprzedzająca nie jest dopuszczalna przed wystąpieniem napaści zbrojnej.

Reklama w internecie

 

System bezpieczeństwa zbiorowego ONZ

  • Rada Bezpieczeństwa jest organem ONZ, na którym spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego. W przypadku stwierdzenia przez Radę okoliczności zagrażającej pokojowi, zakłócenia pokoju lub aktu agresji może ona podjąć decyzję w przedmiocie zastosowania odpowiednich środków, aby utrzymać albo przywrócić międzynarodowy pokój i bezpieczeństwo. Środki, o których mowa określone zostały w art. 41 i 42 Karty
  • RB ONZ stwierdza zagrożenie i udziela zaleceń, lub decyduje jakie środki należy zastosować: tymczasowe lub sankcje (niewojskowe – embargo na dostawy, zerwanie stosunków dyplomatycznych – np. Jugosławia, Somalia; wojskowe – akcja wojskowa)
  • Siły pokojowe ONZpeacekeeping i peaceenforcement (z up. RB ONZ) np. UNPROFOR w Jugosławii

 

Interwencja humanitarna:

  • użycie siły zbrojnej wewnątrz danego państwa w celu zapobieżenia szczególnie drastycznym naruszeniom praw człowieka wynikającym z działań rządu tego państwa/będącym efektem anarchizacji sytuacji wewnętrznej
  • współczesna praktyka międzynarodowa (rozwój traktatowej ochrony praw człowieka) wskazuje, że traktowanie własnych obywateli nie jest wyłącznie domeną władzy państwowej
  • kontrowersyjna dopuszczalność jednostronnej interwencji humanitarnej – przypuszczenie, że jest dokonywana dla celów politycznych lub ochrony interesów strategicznych państwa interweniującego, łatwiejsza do zaakceptowania jest interwencja z upoważnienia RB ONZ tzw. Interwencja społeczności międzynarodowej
Advertisements