Umowa międzynarodowa – definicja:

wg KW o prawie traktatów z 1969 r. – międzynarodowe porozumienie między państwami, zawarte w formie pisemnej i regulowane przez PM, niezależnie od tego, czy jest ujęte w jednym dokumencie, czy w dwóch lub więcej, i bez względu na jego szczególna nazwę” (art. 2)

Umowa międzynarodowa w ten sposób rozumiana dot. tylko umów zawartych pomiędzy państwami (a nie innymi podmiotami PM).

 

W praktyce występuje ok. 30 nazw umów lecz nazwa umowy nie ma znaczenia prawnego:

  • najbardziej uroczyste nazwy to karta (np. KNZ), pakt (np. pakt Ligi Narodów), traktat, układ. Są one nadawane umowom zawieranym na szczeblu głów państw, a więc umowom ratyfikowanym.
  • takie nazwy jak umowa czy konwencja mają szersze zastosowanie. Nadawane są również umowom ratyfikowanym dotyczących jednak spraw nie tak żywotnych dla interesów stron.
  • umowom niższej rangi nadawane są nazwy: porozumienie, protokół, wymiana not, deklaracja itp. Konstytucja lub statut-umowy stanowiące statut organizacji międzyn. Konkordat-umowa zawarta między państwem a Stolicą Apostolską i dotyczącą kościoła w danym państwie.
  • Kompromis-umowa uzgadniająca oddanie konkretnego sporu do rozstrzygnięcia sądowi międzyn. lub trybunałowi arbitrażowemu.

 

Państwa mogą zawierać umowy dotyczące każdej dziedziny wzajemnych stosunków, ale przedmiot umowy musi być legalny, czyli zgodny z imperatywnymi normami powszechnego PM, tj. normami ius cogens.

 

Rodzaje umów międzynarodowych (ze względu na):

  1. 1.    TREŚĆ
  2. polityczne ’ obejmują przede wszystkim Kartę Narodów Zjednoczonych, jak również traktaty pokoju, przymierza, umowy o wzajemnej pomocy na wypadek agresji(np. NATO),umowy o przyjaźni i współpracy itp.
  3. b.    gospodarcze i administracyjne

i.         dot. współpracy gospodarczej ’ początkowo dwustronne, później również wielostronne(np. WTO/GATT),umowy dotyczące sfer wolnego handlu (np. NAFTA), o pomocy gospodarczej, dotyczące finansów międzynarodowych.

ii.         dot. współpracy intelektualnej ’ m.in. umowy z dziedziny współpracy kulturalnej, naukowej i technicznej.

iii.         dot. stosunków społecznych i prawnych ’ obejmuje umowy dotyczące ochrony praw człowieka, umowy konsularne o pomocy prawnej.

iv.         dot. ochrony zdrowia człowieka, zwierząt i roślin ’ m.in. konwencje sanitarne, umowy dotyczące ochrony środowiska.

v.         dot. przestrzeni morskiej, powietrznej i kosmicznej ’ obejmują konwencje dotyczące prawa morza, statusu Antarktyki, czy statusu Księżyca.

vi.         statuty organizacji międzynarodowych; Szczególnym rodzajem umów międzynarodowych są statuty organizacji międzynarodowych; obok postanowień dotyczących funkcji, struktury i sposobu działania organizacji zawierają na ogół postanowienia materialno prawne, które ustalają normy zachowania się państw w określonych dziedzinach współpracy międzynarodowej(taki charakter ma przede wszystkim Karta NZ).Umowy konstytuujące organizacje międzynarodowe tworzą często nie tylko organizacje, ale też reżim prawny.

Reklama w internecie

  1. 2.    CECHY FORMALNO-PRAWNE
  2. ilość stron umowy

i.         umowy bilateralne ’ dwustronne

ii.         umowy multilateralne ’ wielostronne

  1. sposób przystąpienia do umowy państw trzecich:

i.         wielostronne otwarte ’ zawierają klauzule dopuszczającą inne państwa bez zgody dotychczasowych kontrahentów

ii.         wielostronne zamknięte ’ wymagana zgoda kontrahentów, ściśle określony krąg państw.

iii.         półotwarte ’ otwarte tylko dla określonej grupy państw np. umowy regionalne lub konstytuujące organizacje międzynarodowe.

  1. organ występujący jako strona:

i.         umowy państwowe ’ podpisywane w imieniu głowy państwa; w szczególności traktaty pokoju, układy o przyjaźni, współpracy i wzajemnej pomocy

ii.         umowy rządowe ’ podpisywane w imieniu rządu

iii.         umowy resortowe ’ podpisywane w imieniu ministra

  1. forma wyrażania woli:

i.         umowy pisemne

ii.         ustne;

  1. forma dokumentu:

i.         umowy ujęte w formę jednego dokumentu,

ii.         umowy ujęte w formę wymiany dokumentów tworzących umowę;

  1. tryb zawarcia umowy;

i.         umowy zawarte w trybie złożonym(w wyniku ratyfikacji lub zatwierdzenia),

ii.         zawarte w trybie prostym(w wyniku podpisania lub wymiany not)

  1. czas na jaki zostały zawarte

i.         umowy krótko-,

ii.         średnio-

iii.          długoterminowe

iv.         Bezterminowe

  1. biorąc za podst. Wzajemny stosunek do siebie:

i.         umowy główne

ii.         umowy wykonawcze

 

  1. 3.    Miejsce w systemie prawa wewnętrznego. poszczególnych państw:
  2. umowy zbliżone charakterem do ustaw(zwykle są to umowy wymagające ratyfikacji),
  3. umowy analogiczne do zarządzeń administracyjnych(rządowe lub resortowe),
  4. umowy-kontrakty(  umowy resortowe).

 

  1. 4.    Zakres
  2. umów prawotwórczych (np. umowy kodyfikujące prawo międzynarodowe)
  3. umów-kontraktów(załatwienie jednej czy kilku konkretnych wymiernych spraw-umowa kupna-sprzedaży).

 

Advertisements