//
//


Jugosławia to sześć republik, pięć narodowości, cztery języki, trzy religie, dwa alfabety i jedna partia

Tito

 

Przyczyny rozpadu państwa

  • śmierć charyzmatycznego przywódcy jakim był Tito; jego następcy nie zdołali zdobyć tak wielkiego autorytetu
  • niezwykle silne tendencje nacjonalistyczne  i separatystyczne we wszystkich państwach Federacji. Dużą rolę odegrali tu tacy politycy jak Slobodan Milošević w Serbii czy  Franjo Tuđman w Chorwacji
  • poparcie dla secesji chorwackiej i słoweńskiej ze strony takich państw jak Niemcy, Austria czy Watykan
  • poważny kryzys ekonomiczny  w obrębie kraju
  • różnice gospodarcze pomiędzy północą a południem Federacji; dla lepiej rozwiniętych: Chorwacji czy Słowenii ubogie państwa były jedynie ciężarem
  • odwieczne antagonizmy wśród grup etnicznych Jugosławii, co uwidaczniały różnice w religii, języku, mentalności, a także wcześniejsze konflikty w historii Bałkanów

 

Niepodległość Chorwacji i Słowenii

  • IV/V 1990   wolne wybory w Słowenii i Chorwacji
  • 20-21 II 1991   parlamenty obu krajów uchwalają poprawki do konstytucji, które  umożliwiają im secesję od Jugosławii
  • 25 VI 1991   Słowenia  i Chorwacja proklamują niepodległość
  • 27 VI 1991   armia federalna uderza na obie republiki
  • 25 IX 1991   RB ONZ uznaje Jugosławię za agresora w konflikcie; sankcje  wojskowe i gospodarcze
  • 26  X 1991   wojska jugosłowiańskie opuszczają Słowenię
  • 19 XII 1991   Serbowie proklamują  serbską republikę Kraina ze stolicą w Kninie, której nikt nie uznaje
  • 19 I 1994   krótkotrwałe zawieszenie broni
  • od 1 V 1994   kontrofensywa Chorwatów w Slawonii i równie udana w Krainie. Zakończenie walk na tym terenie
  • zginęło ok. 10 000 ludzi

 

Niepodległość Macedonii  i „Trzecia” Jugosławia

Droga do niepodległość  Macedonii nie przebiegała już tak dramatycznie. Wcześniej, bo w 1989  rozpoczął się proces oddzielenia Macedonii od Jugosławii, ustalanie granic obyło się bez rozlewu krwi.

  • 18 IX 1991   Macedonia oficjalnie proklamuje niepodległość

Już od początku młode państwo musiało się zmagać z protestami Grecji (dot. flagi oraz nazwy państwa) oraz konfliktami  etnicznymi wewnątrz. W końcu  jesienią 1995 wspólnota międzynarodowa uznała Macedonie pod kompromisową nazwą Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii.

Tymczasem  na mocy referendum w Czarnogórze, 95% głosujących opowiedziało się za utrzymanie federacji z Serbią. 27 IV 1992  Serbia i Czarnogóra proklamowały „Trzecią” Jugosławię. Prezydentem „Trzeciej” został nacjonalista serbski – Dobrica  Cošić

 

Wojna w Bośni i Hercegowinie  1992-1995

  • Najcięższe walki Serbów z Muzułmanami toczyły się o miasta Bihać, Žepa i Sarajevo. Były one ostrzeliwane regularnie przez 3 lata. W samym Sarajevie zginęło ok.10 tys. osób. Zniszczono wiele zabytków (jak słynny most w Mostarze  na obrazku obok), zburzono wiele cerkwi, meczetów i kościołów.
  • Wojna w Bośni miała wieloraki charakter: narodowy, religijny, terytorialny, polityczny i ideologiczny. W tym tkwi właśnie sedno tragizmu i źródło niezwykłego okrucieństwa tego konfliktu
  • Muzułmanie otrzymywali sprzęt i ochotników od państw arabskich Bliskiego Wschodu, Serbowie byli wspomagani przez Rosję, Cypr i Grecję
  • V 1993 RB ONZ utworzyła na terenie BH strefy ochronne dla cywilnej ludności muzułmańskiej w: Tuzli, Žepie, Bihaciu, Goražde, Srebrenicy i Sarajevie.
  • 25  III 1993  Chorwaci i Muzułmanie podpisali w Waszyngtonie porozumienie o utworzeniu wspólnej federacji dwóch narodów
  • 18 III 1994 kolejne porozumienie chorwacko – muzułmańskie o utworzeniu wspólnego państwa na terenach nie opanowanych przez Serbów

 

Czystki etniczne

Czystki etniczne podczas  wojny w Bośni to temat niezwykle trudny  i rozstrzyganie go na zasadzie statystyk  czy oceniania – kto zabił więcej lub która ze stron była bardziej okrutna – jest po prostu nie na miejscu. Powszechny jest  stereotyp  Serba-jako kata i Muzułmanina bośniackiego-jako ofiary. Przypadki  miast Gorażde (IV 1994) czy Srebrenicy (VII 1995) zdawałyby się to potwierdzać. Jednak gdy  oddziały serbskie mordowały  ludność muzułmańską, niedaleko stamtąd płonęły serbskie  wsie, a żołnierze bośniackich muzułmanów masakrowali tamtejszą ludność cywilną. Winna leży więc pośrodku, o czym świadczy choćby fakt, że po wojnie przed Trybunałem  d/s  zbrodni w byłej Jugosławii stanęli zbrodniarze  obydwu stron.

 

 

Reklama w internecieZakończenie konfliktu. Układ pokojowy w Dayton

  • 25 IV 1994   powstaje międzynarodowa grupa kontaktowa na rzecz przywrócenia pokoju (USA, Rosja, GB, Francja i Niemcy). Wynikiem jej prac było podpisanie 18 rozejmów (które były jednak zrywane czasami po kilku lub jednym dniu!)
  • VII – VIII 1995   lotnictwo NATO atakuje pozycje Serbów bośniackich pod Sarajevem i w  Krainie
  • już  od maja Chorwaci i Muzułmanie wspomagani przez lotnictwo NATO  i  wyposażeni w nowy sprzęt i ludzi zdobywają Krainę i Slawonię
  • do klęski  Serbów bośniackich przyczyniło się także  odcięcie Belgradu od działań „Republiki Serbskiej”. Dzięki temu Milošević uzyskał częściowe zniesienie sankcji dla Jugosławii
  • 8 IX 1995   rozpoczynają się rokowania w Genewie (BH, Chorwacja, Serbowie bośniaccy i  III Jugosławia). Rokowania prowadził sekretarz stanu USA, Richard „Buldożer” Holbrook . Doprowadził on do  porozumienia w/s podziału BH na część serbską i chorwacko-muzułmańską. Dalsze rokowania były prowadzone w Dayton w st.Ohio.
  • 21 XI 1995   Tuđman, Izbetbegović i Milošević  parafują plan podziału BH
  • 14 XII 1995   w Paryżu  w/w podpisują układ pokojowy,  kończący wojnę w Bośni i Hercegowinie

 

Bilans wojny w Bośni i Hercegowinie

Wojna w Bośni była najkrwawszym konfliktem w Europie po II wojnie światowej.  Oprócz strat czysto materialnych jak 250-300 tys. zabitych, zamordowanych,  zmarłych z głodu i zimna czy kilkaset tysięcy kalek i rannych, 2 mln wypędzonych ze swoich domów, jak też doprowadzenia kraju do ruiny w dosłownym znaczeniu tego słowa , pozostała pamięć i wzajemna nienawiść. Niewiadomo jak wiele minie pokoleń zanim  ludzie będą potrafili się zdystansować do tego konfliktu. Jak na razie jest to jeszcze niemożliwe, a pokój na Bałkanach jest w dalszym  ciągu sztuczną wartością podtrzymywaną przez  działania wspólnoty międzynarodowej

Trybunał Międzynarodowy ONZ  ds. zbrodni wojennych w byłej Jugosławii

  • W styczniu 1993 powołano powyższy Trybunał , by osądzić zbrodniarzy, którzy dokonywali ludobójstwa w  czasie rozpadu Jugosławii. Jak do tej pory osądzono kilka znaczniejszych postaci  z obydwu stron konfliktu.
  • Byłego prezydenta Miloševicia  również postawiono w stan oskarżenia, jednak nie doczekał on wyroku, gdyż zmarł wcześniej w haskim więzieniu
  • Radovana Karadžicia – prezydenta „Serbskiej Republiki” w BH schwytano niedawno w Belgradzie, gdzie przez wiele lat pracował jako lekarz. Jego proces trwa
  • Ratko Mladić – dowódca wojsk Serbów bośniackich pozostaje w dalszym ciągu nieuchwytny
  • Sefer Halilović – dowódca wojsk bośniackich Muzułmanów również stanął przed Trybunałem. Dziś robi zawrotną karierę polityczną w BH

 

Secesja Czarnogóry i Kosova

Z czasem federacja Serbii i Czarnogóry przybierała coraz luźniejszy charakter, i choć stosunki obu państw układały się dość  poprawnie, tendencje separatystyczne były w tym kraju silne

  • 21 V 2006    referendum w Czarnogórze w/s  odłączenia od Serbii. 55,5% Czarnogórców  opowiedziało się za odejściem z Federacji
  • tym  razem również nie obyło się bez protestów politycznych (premier Serbii Vojislav Koštunica  przez długi czas nie chciał wyrazić zgody na secesję), jednak tym razem nie doszło do brutalnych incydentów i przelewu krwi.
  • 3 VI 2006   Czarnogóra oficjalnie ogłosiła secesję od państwa serbskiego 
  • jak zapewnia premier Czarnogóry – Milo Džiukanović – współpraca obu państw w dalszym ciągu będzie aktywna ze względu na mniejszość czarnogórską zamieszkującą Serbię i na odwrót – mniejszość serbską na terenie Czarnogóry. Poza tym kraje są związane głęboką współpracą gospodarczą. Secesja miała raczej na celu przybliżenie Czarnogóry do UE (niedawno złożyła ona wniosek o akcesję)
  • Natomiast 17 II 2008 roku niepodległość ogłosił teren autonomiczny Serbii – Kosovo zamieszkały w większości  przez Albańczyków, jednak ocenę tego faktu pozostawię Ani, której tematem prezentacji jest właśnie Kosovo 😉

 

Jugo – nostalgia

To zjawisko socjologiczno – psychologiczne, które  zaistniało na Bałkanach podczas procesu rozpadu Jugosławii.  Ma ono dwojaki aspekt: pozytywny i negatywny.

Pierwszy z nich ma odniesienie  do  tęsknoty mieszkańców  b. SFR Jugosławii  za czasami prężnego rozwoju gospodarki i kultury, za okresem dyktatury Tito.  Przeważa on zwłaszcza wśród starszej generacji, która  uważa powojenny okres  komunistycznej Jugosławii za najlepszy.

Natomiast drugie spojrzenie – negatywne – na ten proces odwołuje się do rosnących tendencji nacjonalistycznych  w państwie serbskim.  Zarówno za rządów Tito, a zwłaszcza potem właśnie Serbia wiodła przewodnią rolę w Jugosławii.  Tutaj „jugo-nostalgia” odzwierciedla się w koncepcji Wielkiej Serbii i jej podobnych

var pkBaseURL = ((„https:” == document.location.protocol) ? „https://winfred.pl/2/unt/” : „http://winfred.pl/2/unt/”);
document.write(unescape(„%3Cscript src='” + pkBaseURL + „piwik.js’ type=’text/javascript’%3E%3C/script%3E”));

try {
var piwikTracker = Piwik.getTracker(pkBaseURL + „piwik.php”, 2);
piwikTracker.trackPageView();
piwikTracker.enableLinkTracking();
} catch( err ) {}

Reklamy